ترکمنهای تربت جام
نگاهي به كتاب" جنگ تركمن" نوشته " كنت دوگوبينو"
و ترجمه " محمدعلي جمال زاده"
خلاصه داستان: سربازي به نام غلامحسين در زمان ناصرالدين شاه روايتي دارد از لشكركشي قشون ايران به شهر مرو جهت مقابله با راهزنان و غارتگران تركمن و اسارت غلامحسين به دست تركمن ها كه در دوران اسارت به طرز زندگي تركمنها از نگاه يك اسير نگاهي موشكافانه دارد و...
در ادامه نويسنده كتاب به نكاتي درباره تركمنها اشاره دارد كه قابل تامل است از جمله:
1-تركمن ها از لحاظ وحدت جامعه اي(به نقل از كتاب سياحت درويش دورغين)
تركمنها داراي نه طايفه يا ايل عمده هستند كه عبارتند از" چاودور- ارساري- آل علي- قره- سالور- ساريق- تكه- گوگلان و يموت.
* نويسنده طايفه " سالور را قديمي ترين و در عين حال شجاع ترين ايل تركمن مي داند. و نيز طايفه " تكه"رامقتدرترين ايل به شمار آورده است. و همچنين طايفه " گوگلان" را صلح جوترين و متمدن ترين مي داند
2-تركمن ها از ذكر دائمي اسم خدا و پيغمبر از جانب ايرانيان در شاهد گرفتن آنها به درستي گفتار خود نفرت دارند زيرا يك تركمن هيچ وقت به خدا قسم نمي خورد و حرمت وستايش آنها نسبت به خدا آنقدر زياد است كه غالبا حاضرند از ادعائي درباره مثلا ده شتر يا گوسفند چشم بپوشند تا آنكه به قيد سوگند مالي را از آن خود نمايند.
و نيز در كسب و تجارت درستي و صحت عمل تركمن ها در سراسر سواحل دريا به قدري معروف است كه آنها مي توانند اجناس زياد به طور نسيه از تجار بخرند بدون آنكه محتاج به تسليم هيچ گونه سندي باشند.
3- پس از مشروطه قانون اساسي ايران كه به اقليت هاي مذهبي از قبيل زردشتيان و يهود و ارامنه حق داشتن نماينده در مجلس اعطا نموده بود به تركمن ها هم حق داد كه نماينده داشته باشند
4- شعراي فارسي زبان چه بسا در موقع اشاره به " نعل وارونه" و " نعل دگرگون" زدن كهفريب دادن را مي رساند از تركمن سخن رانده اند چنانكه پنداري تركمن ها دراين كار به منظور " ايزگم كردن"نعل وارونه به اسب هاي خود زدن معروف بودند چنانكه قااني در شعري گفته:
تا نشان سم اسبت گم كنند تركمانا نعل وارونه مزن
5- همين تركمن ها پس از اسلام سه بار با تركمن هاي آق قويونلو- قره قويونلو و قاجار در ايران به سلطنت رسيدند و سلسله هائي تشكيل دادند.
